ทำไมถึงถูกสังหาร? เจาะเส้นทาง "อาลี คาเมเนอี" ผู้นำสูงสุดอิหร่าน 36 ปี สู่จุดจบสะเทือนโลก

ทำไมถึงถูก สหรัฐฯ-อิสราเอล สังหาร? เปิดประวัติ อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี หลังถูกโจมตีทางอากาศ ปิดฉากผู้นำสูงสุดอิหร่าน 36 ปี 

รัฐบาลอิหร่านยืนยันอย่างเป็นทางการในเช้าวันที่ 1 มีนาคม 2569 ว่า อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดวัย 86 ปี เสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศของกองกำลังผสมสหรัฐฯ-อิสราเอล การเสียชีวิตของคาเมเนอีถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของการเมืองตะวันออกกลาง หลังเขาครองอำนาจยาวนานกว่า 3 ทศวรรษ ข่าวการยืนยันครั้งนี้ยุติกระแสข่าวลือที่แพร่สะพัดตลอดหลายชั่วโมงก่อนหน้า

เส้นทางสู่ตำแหน่งผู้นำสูงสุดอิหร่าน

คาเมเนอีขึ้นดำรงตำแหน่งผู้นำสูงสุดอิหร่านในปี 1989 ภายหลังการถึงแก่อสัญกรรมของ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลลาห์ โคมินี ผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐอิสลาม ช่วงแรกเขาถูกมองว่าเป็นตัวเลือกที่ขาดบารมีและคุณวุฒิทางศาสนาเมื่อเทียบกับผู้นำคนก่อน อย่างไรก็ตาม เขาค่อยๆ สร้างฐานอำนาจผ่านเครือข่ายความมั่นคง โดยเฉพาะกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC

การวางตัวบุคคลใกล้ชิดในตำแหน่งสำคัญ ทำให้คาเมเนอีสามารถรวบอำนาจทางการเมืองและความมั่นคงไว้ได้อย่างมั่นคง ภายในเวลาไม่กี่ปี เขากลายเป็นศูนย์กลางการตัดสินใจสูงสุดของประเทศ และมีอิทธิพลต่อทุกกลไกรัฐ

นโยบายแข็งกร้าวและดีลนิวเคลียร์

ตลอด 36 ปีในตำแหน่งผู้นำสูงสุดอิหร่าน คาเมเนอีดำเนินนโยบายแข็งกร้าวต่อสหรัฐฯ และอิสราเอล เขาผลักดันโครงการนิวเคลียร์โดยย้ำว่าเป็นสิทธิของชาติและมีเป้าหมายเพื่อสันติภาพ อย่างไรก็ตาม ในปี 2015 อิหร่านได้บรรลุข้อตกลงนิวเคลียร์กับมหาอำนาจโลก เพื่อแลกกับการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร

หลังจากสหรัฐฯ ถอนตัวออกจากข้อตกลงในปี 2018 ท่าทีของคาเมเนอีกลับมาแข็งกร้าวอีกครั้ง เขายังคงวิพากษ์วิจารณ์ตะวันตกอย่างเปิดเผย และใช้ถ้อยคำรุนแรงต่อรัฐบาลวอชิงตันและเทลอาวีฟอย่างต่อเนื่อง

แรงปะทะภายในประเทศ

ในด้านการเมืองภายใน คาเมเนอีถูกวิจารณ์จากการจัดการกับการประท้วงหลายครั้ง ไม่ว่าจะเป็นเหตุชุมนุมหลังการเลือกตั้งปี 2009 หรือการประท้วงใหญ่ปี 2022 จากกรณีการเสียชีวิตของ “มาห์ซา อามินี” รวมถึงเหตุการณ์ล่าสุดในเดือนมกราคมที่ผ่านมา ซึ่งมีรายงานผู้เสียชีวิตจำนวนมากจากการควบคุมสถานการณ์

ภาพลักษณ์ของผู้นำสูงสุดอิหร่านจึงมีทั้งด้านของความมั่นคงและความเข้มงวด ขณะที่ฝ่ายสนับสนุนมองว่าเขาปกป้องอธิปไตยชาติ ฝ่ายวิจารณ์กลับมองว่าเขาใช้อำนาจอย่างเด็ดขาดต่อผู้เห็นต่าง

ปฏิบัติการ “Epic Fury” และจุดจบในเตหะราน

การเสียชีวิตของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี เกิดขึ้นระหว่างปฏิบัติการทางทหารที่ใช้ชื่อว่า “Epic Fury” ซึ่งมุ่งเป้าโจมตีศูนย์กลางอำนาจในกรุงเตหะราน รายงานระบุว่าอาคารที่พักและสถานที่ทำงานของเขาได้รับความเสียหายอย่างหนักจากการโจมตีทางอากาศ ภาพถ่ายดาวเทียมยืนยันความเสียหายของโครงสร้างหลักในพื้นที่ดังกล่าว

เหตุการณ์นี้ถูกมองว่าเป็นการสั่นคลอนครั้งใหญ่ของโครงสร้างอำนาจในอิหร่าน และสร้างแรงสะเทือนต่อภูมิรัฐศาสตร์ของภูมิภาคตะวันออกกลางทันที

สุญญากาศอำนาจหลังผู้นำสูงสุดอิหร่านเสียชีวิต

การจากไปของคาเมเนอีทำให้อิหร่านเผชิญสุญญากาศทางอำนาจ เนื่องจากยังไม่มีการประกาศทายาทอย่างเป็นทางการ แม้บุตรชายของเขา โมจทาบา คาเมเนอี จะถูกจับตาว่ามีบทบาทในกองกำลังบาซิจ แต่อนาคตทางการเมืองยังคงไม่ชัดเจน

ตามรัฐธรรมนูญ สภาผู้เชี่ยวชาญมีหน้าที่คัดเลือกผู้นำสูงสุดคนใหม่ อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์มองว่า IRGC อาจมีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางประเทศในช่วงเปลี่ยนผ่าน ท่ามกลางแรงกดดันจากภายนอกและกระแสเรียกร้องการเปลี่ยนแปลงจากภายในประเทศ

สรุปสถานการณ์ผู้นำสูงสุดอิหร่าน

การเสียชีวิตของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ไม่เพียงปิดฉากผู้นำสูงสุดอิหร่านที่ครองอำนาจยาวนาน 36 ปี แต่ยังเปิดฉากบทใหม่ของการเมืองอิหร่านในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ สถานการณ์ต่อจากนี้จะขึ้นอยู่กับกระบวนการสรรหาผู้นำคนใหม่ และบทบาทของกองกำลังความมั่นคงในประเทศ โลกกำลังจับตาว่าอิหร่านจะเดินหน้าไปในทิศทางใดหลังยุคคาเมเนอี

1. AP News